Cột A, cột B trong quy chuẩn nước thải: hiểu đúng để áp dụng đúng

Cột A, cột B (và từ năm 2025 có thêm cột C) trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải là các mức giá trị giới hạn khác nhau của thông số ô nhiễm, được áp dụng tùy theo chức năng của nguồn nước tiếp nhận nơi nước thải được xả vào. Nguồn tiếp nhận càng quan trọng, đặc biệt là nguồn dùng cấp nước sinh hoạt, giới hạn càng nghiêm ngặt. Xác định sai cột áp dụng có thể khiến hệ thống không đạt chuẩn hoặc đầu tư dư thừa.

Cột A, B, C trong QCVN 40:2025/BTNMT

QCVN 40:2025/BTNMT về nước thải công nghiệp (hiệu lực từ 01/09/2025) phân chia ba cột:

Ngoài phân cột, các thông số chung (BOD5, COD hoặc TOC, TSS) còn được chia theo lưu lượng xả: không quá 2.000 m³/ngày và trên 2.000 m³/ngày. Ví dụ, BOD5 ở cột A với lưu lượng không quá 2.000 m³/ngày là không quá 40 mg/L theo bảng giới hạn được công bố.

So sánh với cách hiểu cột A, B trước đây

Với các quy chuẩn trước năm 2025 như QCVN 40:2011/BTNMT, nước thải được chia hai cột: cột A cho nguồn tiếp nhận dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, cột B cho nguồn không dùng cấp nước sinh hoạt. Giá trị giới hạn còn được điều chỉnh bằng các hệ số theo lưu lượng nguồn tiếp nhận và lưu lượng xả. Quy chuẩn mới bổ sung cột C và thể hiện việc phân mức theo lưu lượng xả trực tiếp trong bảng, giúp việc tra cứu rõ ràng hơn.

Các quy chuẩn ban hành cùng năm 2025 cho nước thải sinh hoạt (QCVN 14:2025/BTNMT) và nước thải chăn nuôi (QCVN 62:2025/BTNMT) cũng phân giới hạn theo nguồn tiếp nhận; doanh nghiệp cần tra đúng định nghĩa các cột trong từng quy chuẩn.

Cách xác định cột áp dụng cho cơ sở của bạn

1. Xác định nguồn tiếp nhận cuối cùng: nước thải xả vào kênh, rạch, sông, hồ nào; nếu xả vào hệ thống thoát nước chung thì cuối cùng hệ thống này đổ ra đâu, hoặc có đấu nối vào trạm xử lý tập trung hay không.
2. Tra cứu chức năng nguồn nước: dựa trên các quyết định, quy hoạch của cơ quan có thẩm quyền về phân vùng, chức năng nguồn nước tại địa phương.
3. Đối chiếu với hồ sơ môi trường: giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường đã ghi quy chuẩn và cột áp dụng. Đây là căn cứ pháp lý khi kiểm tra.
4. Trao đổi với cơ quan quản lý khi chưa rõ, thay vì tự giả định.

Trường hợp đấu nối vào khu công nghiệp

Doanh nghiệp trong khu công nghiệp thường đấu nối nước thải về trạm xử lý tập trung. Khi đó, yêu cầu chất lượng nước thải đầu vào do chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp quy định theo thỏa thuận đấu nối và hồ sơ môi trường của khu, có thể khác với cột A, B, C áp dụng khi xả trực tiếp ra môi trường.

Cột áp dụng ảnh hưởng thế nào đến đầu tư?

• Cột A: thường cần xử lý sinh học hoàn chỉnh kèm khử nitơ, lọc, có thể thêm xử lý bậc cao.
• Cột B: phổ biến với cơ sở xả ra kênh rạch phục vụ cải thiện chất lượng nước.
• Cột C: yêu cầu thấp hơn, nhưng cần lưu ý chức năng nguồn nước có thể được điều chỉnh theo thời gian.

Khi nguồn tiếp nhận được cơ quan có thẩm quyền thay đổi chức năng, việc áp dụng thực hiện theo lộ trình do cơ quan đó quy định. Thiết kế có dự phòng nâng cấp giúp doanh nghiệp chủ động hơn.

Ví dụ minh họa cách xác định cột áp dụng

Hiểu đúng cột A cột B QCVN cần đi từ thực tế điểm xả. Ba tình huống giả định sau giúp hình dung cách xác định:

• Tình huống 1: nhà máy xả trực tiếp ra một đoạn sông mà phía hạ lưu có trạm bơm lấy nước cấp sinh hoạt. Nguồn tiếp nhận có chức năng cấp nước sinh hoạt nên nhiều khả năng phải áp dụng cột A.
• Tình huống 2: cơ sở xả ra kênh tiêu thoát nước nội đồng thuộc khu vực đang được địa phương quản lý, cải thiện chất lượng nước. Trường hợp này thường được xem xét theo cột B.
• Tình huống 3: doanh nghiệp trong khu công nghiệp đấu nối vào trạm xử lý tập trung. Yêu cầu chất lượng nước thải đầu vào do khu công nghiệp quy định theo thỏa thuận đấu nối, không trực tiếp theo cột A, B, C.

Các tình huống trên chỉ mang tính minh họa; kết luận cuối cùng luôn căn cứ vào văn bản phân vùng của địa phương và hồ sơ môi trường được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Câu hỏi thường gặp

Xả vào cống thoát nước đô thị thì áp dụng cột nào?

Phụ thuộc quy định của địa phương về đấu nối và chức năng nguồn tiếp nhận cuối cùng của hệ thống thoát nước. Cột áp dụng cụ thể được xác định trong hồ sơ môi trường của cơ sở.

Có thể tự chọn cột B để giảm chi phí không?

Không. Cột áp dụng phụ thuộc chức năng nguồn tiếp nhận theo quy định, không phải lựa chọn của doanh nghiệp.

Đạt cột A thì có đương nhiên đạt cột B không?

Thông thường giới hạn cột A nghiêm ngặt hơn cột B ở cùng thông số, nên nước thải đạt cột A cũng đáp ứng cột B. Tuy nhiên cần đối chiếu đầy đủ tất cả thông số yêu cầu.

Green World hỗ trợ xác định yêu cầu xả thải

Green World hỗ trợ rà soát hồ sơ môi trường, xác định quy chuẩn và cột áp dụng, từ đó đề xuất công nghệ phù hợp. Tìm hiểu dịch vụ xử lý nước thải hoặc liên hệ để được tư vấn.

Bài viết tóm tắt nội dung chính, không thay thế văn bản pháp luật. Cần tra cứu toàn văn quy chuẩn khi áp dụng.