Xử lý nước thải mía đường: đặc điểm và giải pháp

Xử lý nước thải mía đường là xử lý các dòng nước thải từ rửa mía, ép mía, làm sạch nước mía, bốc hơi, nấu đường, vệ sinh thiết bị và lò hơi trong nhà máy đường. Nước thải có chất hữu cơ cao (đường, axit hữu cơ), nhiệt độ cao, pH dao động và lưu lượng lớn theo mùa vụ. Giải pháp hiệu quả bắt đầu từ phân luồng, tuần hoàn nước để giảm thải, sau đó xử lý dòng ô nhiễm bằng kỵ khí kết hợp hiếu khí.

Nguồn phát sinh nước thải trong nhà máy đường

Đặc điểm nước thải mía đường

• COD, BOD cao ở dòng rửa thiết bị và rò rỉ; nước thải dễ phân hủy sinh học.
• Nhanh chua: đường lên men tạo axit, pH giảm mạnh nếu lưu giữ lâu.
• Nhiệt độ cao từ nước ngưng, nước làm mát.
• Thiếu nitơ, photpho – cần bổ sung dinh dưỡng cho xử lý sinh học.
• Mùa vụ: nhà máy chạy liên tục trong vụ ép, nghỉ dài ngoài vụ – thách thức duy trì vi sinh.

Giảm thải và tuần hoàn – ưu tiên hàng đầu

1. Tuần hoàn nước làm mát qua tháp giải nhiệt hoặc hồ làm nguội.
2. Kiểm soát cuốn theo đường trong thiết bị bốc hơi, nấu đường để nước ngưng sạch hơn, tái sử dụng làm nước cấp lò hơi hoặc công nghệ.
3. Thu gom rò rỉ nước mía, mật về quy trình thay vì để chảy vào cống.
4. Tách riêng nước mưa khỏi khu vực sản xuất.
5. Quản lý bùn lọc, bã mía như phụ phẩm (phân bón, nhiên liệu lò hơi) thay vì để vào nước thải.

Thực tế cho thấy nhà máy đường làm tốt tuần hoàn có thể giảm đáng kể lưu lượng nước thải cần xử lý, giúp thu nhỏ quy mô hệ thống.

Sơ đồ công nghệ xử lý

1. Song chắn rác, bể lắng cát – tách bã, cát, đất.
2. Tháp giải nhiệt hoặc bể làm nguội – đưa nhiệt độ về khoảng phù hợp cho vi sinh.
3. Bể điều hòa, trung hòa – ổn định pH, lưu lượng; bổ sung dinh dưỡng.
4. Xử lý kỵ khí (UASB, IC hoặc hồ kỵ khí phủ bạt) – giảm phần lớn COD, thu khí sinh học dùng cho lò hơi.
5. Thiếu khí – hiếu khí – xử lý COD còn lại, nitơ.
6. Lắng, khử trùng – hoàn thiện trước khi xả.
7. Xử lý bùn – ép bùn, kết hợp xử lý bùn lọc làm phân bón theo quy định.

Thách thức vận hành theo mùa vụ

Bảng theo dõi vận hành hằng ngày

Quy chuẩn áp dụng

Nước thải nhà máy đường là nước thải công nghiệp, áp dụng QCVN 40:2025/BTNMT từ 01/09/2025; cơ sở hiện hữu thuộc diện chuyển tiếp được tiếp tục thực hiện như hiện tại đến hết 31/12/2031. Cột A, B hay C xác định theo chức năng nguồn tiếp nhận ghi trong giấy phép môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Nước ngưng tụ có cần xử lý không?

Nếu không bị nhiễm đường đáng kể, nước ngưng có thể tái sử dụng. Khi bị cuốn theo đường, nước ngưng có COD và cần kiểm soát; nên kiểm tra định kỳ.

Khí sinh học từ nước thải đường dùng vào việc gì?

Có thể đốt bổ sung cho lò hơi, máy sấy, giảm nhiên liệu. Cần xử lý H₂S và hơi ẩm trước khi sử dụng.

Vì sao bùn hiếu khí trong hệ thống nước thải đường hay khó lắng?

Do nhiều đường dễ phân hủy, thiếu dinh dưỡng và DO dao động – điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn dạng sợi. Bổ sung N, P và kiểm soát DO giúp cải thiện.

Giải pháp cho ngành mía đường

Green World tư vấn tối ưu tuần hoàn nước, cải tạo hệ thống xử lý nước thải nhà máy đường. Tham khảo xử lý nước thải thực phẩm hoặc liên hệ để được tư vấn.

Bài viết mang tính tham khảo; giải pháp cụ thể phụ thuộc quy trình và công suất của từng nhà máy.