Xử lý nước thải phòng thí nghiệm: quy trình và thiết bị phù hợp

Xử lý nước thải phòng thí nghiệm là quá trình kiểm soát và làm sạch nước thải từ các phòng thí nghiệm hóa học, kiểm nghiệm chất lượng, nghiên cứu vật liệu, sinh học tại trường học, viện nghiên cứu và nhà máy. Đặc trưng của loại nước thải này là lưu lượng nhỏ nhưng thành phần thay đổi liên tục theo bài thí nghiệm, có thể chứa axit, kiềm, kim loại nặng, dung môi hữu cơ và thuốc thử. Vì vậy, nguyên tắc cốt lõi là phân loại tại nguồn, sau đó mới xử lý phần nước thải loãng bằng hệ thống phù hợp.

Đặc điểm nước thải phòng thí nghiệm

Bước 1: Phân loại và thu gom tại nguồn

• Dung dịch hóa chất đậm đặc, dung môi thải: chứa trong can riêng theo nhóm tương thích (axit, kiềm, dung môi halogen, dung môi không halogen, kim loại), dán nhãn, lưu ở kho chất thải nguy hại và chuyển giao cho đơn vị có chức năng.
• Nước rửa lần đầu dụng cụ chứa hóa chất độc: nên thu gom cùng chất thải hóa chất, không đổ vào bồn rửa.
• Chất thải sinh học: tiệt trùng bằng nồi hấp hoặc phương pháp phù hợp trước khi thải bỏ.
• Nước rửa các lần sau và nước sinh hoạt: đưa về hệ thống xử lý nước thải.

Việc phân loại này quyết định hơn 80% hiệu quả. Một hệ thống xử lý tốt đến đâu cũng khó ổn định nếu thường xuyên nhận hóa chất đậm đặc.

Bước 2: Hệ thống xử lý nước thải phòng thí nghiệm

Bể thu gom và điều hòa

Gom nước thải từ các phòng, ổn định lưu lượng và nồng độ. Bể nên làm bằng vật liệu chịu hóa chất như nhựa PP, composite, có khuấy trộn.

Trung hòa pH

Bộ điều khiển pH tự động châm axit hoặc kiềm để đưa nước về khoảng trung tính. Với hệ thống rất nhỏ chỉ có nước thải axit loãng, có thể dùng bể trung hòa đá vôi.

Kết tủa kim loại và keo tụ

Nâng pH để kết tủa kim loại dưới dạng hydroxit, châm chất keo tụ để tạo bông, sau đó lắng tách cặn. Cặn chứa kim loại là chất thải nguy hại.

Hấp phụ than hoạt tính

Loại bỏ phần chất hữu cơ, màu, dung môi vết còn lại.

Xử lý sinh học (nếu cần)

Khi nước thải chứa nhiều chất hữu cơ dễ phân hủy từ phòng thí nghiệm thực phẩm, sinh học, bổ sung bước sinh học hiếu khí.

Lọc, khử trùng và xả thải

Lọc tinh, khử trùng nếu có nguồn vi sinh, sau đó xả theo điểm xả đã đăng ký.

Thiết bị thường dùng

• Bồn chứa, bồn phản ứng bằng PP hoặc composite.
• Bơm chịu hóa chất, bơm định lượng.
• Bộ điều khiển và đầu đo pH online.
• Máy khuấy, bồn lắng hoặc thiết bị lọc ép bùn nhỏ.
• Cột lọc than hoạt tính, cột lọc cát.
• Tủ điện điều khiển tự động theo mực nước và pH.

Với phòng thí nghiệm có lưu lượng rất nhỏ, có thể dùng hệ thống xử lý theo mẻ: gom đủ một mẻ, xử lý, kiểm tra rồi mới xả.

Quy định cần lưu ý

• Hóa chất thải và dung môi là chất thải nguy hại, phải lưu giữ, chuyển giao và có chứng từ theo quy định.
• Nước thải sau xử lý phải đáp ứng quy chuẩn được ghi trong hồ sơ môi trường của cơ sở; phòng thí nghiệm trong nhà máy thường xử lý chung với nước thải sản xuất.
• Cơ sở cần đăng ký môi trường hoặc giấy phép môi trường tùy quy mô.

Câu hỏi thường gặp

Phòng thí nghiệm trường học có cần hệ thống xử lý riêng không?

Nếu phòng thí nghiệm sử dụng hóa chất thường xuyên và nước thải không đi vào hệ thống xử lý đạt chuẩn khác, nên có hệ thống xử lý riêng hoặc tối thiểu là trung hòa và thu gom hóa chất đúng cách.

Có thể xả nước thải phòng thí nghiệm vào bể tự hoại không?

Không nên. Hóa chất có thể làm chết vi sinh trong bể tự hoại và đi ra môi trường mà không được xử lý.

Máy xử lý nước thải phòng thí nghiệm dạng tủ có hiệu quả không?

Thiết bị dạng tủ phù hợp với lưu lượng nhỏ và thành phần tương đối ổn định. Cần chọn đúng công nghệ theo thành phần nước thải thực tế, không chỉ theo công suất.

Tư vấn giải pháp từ Green World

Green World khảo sát thành phần nước thải, tư vấn phân loại dòng thải và thiết kế hệ thống xử lý phù hợp cho phòng thí nghiệm. Tìm hiểu dịch vụ xử lý nước thải hoặc liên hệ để được hỗ trợ.

Bài viết mang tính tham khảo; công nghệ cụ thể cần dựa trên phân tích thành phần nước thải thực tế.